Jaki wybrać najlepszy aparat TENS?

Poniżej przedstawiono najważniejsze cechy aparatów TENS, które należy wziąć pod uwagę przy zakupie i stosowaniu.

Parametry elektrostymulacji

Bardzo ważną cechą urządzenia do stymulacji TENS jest możliwość różnicowania impulsów elektrycznych dochodzących do skóry. TENS oddziałuje na komórki czuciowe i organizm z czasem przyzwyczaja się do bodźca (habituacja), co sprawia, że efektywność stymulacji zmniejsza się. Ma to znaczenie szczególnie przy długotrwałej terapii. Z tego względu aparat powinien posiadać różne możliwości zmiany charakteru impulsów. Najprostszym sposobem osiągania tego jest zmiana dwóch zasadniczych parametrów impulsu: częstotliwości lub szerokości impulsu. Różnie to jest rozwiązane w różnych aparatach. W jednych modelach, parametry te można zmieniać ręcznie, a w innych wystarczy wybrać inny program, gdzie parametry są już ustalone na sztywno.

Producenci oferują tu jeszcze jedną bardzo cenną funkcję, jaką jest tzw. modulacja parametrów, czyli automatyczna zmiana określonych parametrów impulsu zgodnie z jakąś regułą, zwykle zmiana częstotliwości, szerokości i amplitudy impulsów w jakimś zakresie.

Również "wypuszczanie" przez urządzenie impulsów seriami, tzw. uderzeniami (burst) pozwala na różnicowanie charakteru odczuwania impulsów. Oprócz częstotliwości impulsów w danej serii dochodzi tu jeszcze częstotliwość pojawiania się samych serii (częstotliwość uderzeń).

Niektóre aparaty mają gotowe programy na konkretne schorzenia, do czego trzeba podejść jednak z pewną rezerwą. Chociaż pewne kategorie bólu wykazują większą wrażliwość na określony typ impulsów, co warto brać pod uwagę, ale terapii nastawionej na dłuższy okres czasu dużo bardziej istotna jest możliwość swobodnego i samodzielnego różnicowania parametrów.

Rodzaj elektrod

Elektrody są elementem eksploatacyjnym i należy je okresowo wymieniać. Domowe aparaty do elektrostymulacji wykorzystują przede wszystkim elektrody naklejane na skórę. Są to elektrody samoprzylepne ze specjalnym żelem przewodzącym, co gwarantuje najlepsze warunki dobrego kontaktowania ze skórą. Typowy rozmiar elektrod, to 5x5 cm i w zestawie znajduje się na ogół jeden komplet 4 elektrod. Cały komplet wystarcza na ok. 30 aplikacji.

To, na co warto zwrócić tutaj uwagę, to rodzaj połączenia elektrod. Na rynku spotykane są dwa standardy połączeń:

  • pin 2mm -  z elektrody wychodzi krótki przewód (tzw. "pig tail") zakończony długim gniazdem, do którego należy wetknąć wtyczkę szpilkową od przewodu doprowadzającego prąd.
  • Snap - na środku elektrody znajduje się łącze na zatrzask, do którego podpinamy przewód prądowy (na "klik").

Dominującym standardem jest zdecydowanie pin 2mm i w tym standardzie można znaleźć największy wybór różnych rodzajów elektrod, o różnym kształcie i rozmiarach. Dotyczy to zarówno elektrod samoprzylepnych jak i tekstylnych (przewodzące prąd rękawice, skarpety, opaski itp.), czy też pasów lędźwiowych do elektrostymulacji.

Elektrody pin 2mm posiadają też dużo niższą cenę, dlatego jeżeli zamierzamy często korzystać z terapii TENS i do tego z możliwością stosowania wielu różnych kształtów i rodzajów elektrod, to warto wybrać aparat z przewodami standardu pin 2mm. Co prawda w ofercie niektórych sklepów można znaleźć adaptery (przejściówki) pin/snap, ale dotyczą one wyłącznie możliwości podłączenia elektrod SNAP do przewodów pin 2mm.

Mając aparat z łączem Snap nie będziemy mogli zastosować elektrod pin 2mm. Podobny problem dotyczy również różnych tanich aparatów, gdzie producent przewidział tylko swój własny standard połączeń z elektrodami, co skazuje użytkownika na zakup elektrod tylko jednego producenta, co jak można się można domyślić jest też rozwiązaniem na dłuższą metę droższym.

Liczba kanałów

Jeden kanał stymulacji oznacza jeden obwód elektryczny, przez który przepływa prąd. Kanał składa się on z dwóch elektrod. Dwa kanały (w sumie 4 elektrody) pozwalają na stymulację w tym samym czasie dwóch niezależnych obszarów, co zwiększa efektywność stymulacji. Oba kanały wysyłają wtedy ten sam rodzaj impulsów, czyli ustawienie parametrów na urządzeniu odnosi się do obu kanałów. W poszczególnych kanałach można zróżnicować co najwyżej intensywność stymulacji (amplitudę prądu). Dwa kanały stymulacji są zupełnie wystarczające do uzyskania wymaganej skuteczności terapii.

Komfort elektrostymulacji

Producenci elektrostymulatorów oferują różne udogodnienia, które mają wpływ na komfort stymulacji i wygodę użytkowania. Udogodnienia te nie są jakimiś kluczowymi cechami danego urządzenia, ale u niektórych użytkowników mogą okazać się przydatne. Poniżej znajdują się najważniejsze z nich:

  • Kontrola intensywności - funkcja zapewniająca ciągłość odczuwania stymulacji przy zmianie jakości połączenia pomiędzy elektrodami a skórą. Chroni np. przed przed uczuciem "szoku" elektrycznego, który może niekiedy wystąpić. Chociaż elektrostymulacja TENS wykorzystuje dość niskie natężenia prądów, to u osób szczególnie wrażliwych na prąd elektryczny funkcja ta może okazać się bardzo przydatna.
  • Alarm elektrod - funkcja, która kontroluje właściwe kontaktowanie na wszystkich elektrodach. Gdy elektroda z jakiegoś powodu źle przylega do skóry lub gdy nastąpiło rozłączenie obwodu elektrycznego, wtedy urządzenia odcina dopływ prądu i wyświetla na ekranie odpowiedni komunikat.
  • Dziennik użycia - funkcja zliczająca całkowity czas efektywnej stymulacji od początku rozpoczęcia terapii. Niekiedy pamiętana jest też średnia moc impulsów stosowana podczas całego okresu. Dziennik użycia może być czasami przydatny np. dla lekarza w celu skontrolowania faktu prawidłowego używania urządzenia podczas terapii.
  • Pamięć ostatnich ustawień - pozwala na przyjęcie takich ustawień parametrów (lub programu) po włączeniu urządzenia, jakie były zastosowane przy ostatnim użyciu. Większość aparatów posiada tą funkcję, ale niektóre modele biorą pod uwagę również intensywność stymulacji. Po włączeniu, urządzenie automatycznie stopniowo zwiększa moc sygnału do poziomu 50-75% mocy, jaka była stosowana ostatnim razem.

Elektrostymulatory specjalizowane

Chociaż każdy aparat TENS posiada zastosowanie uniwersalne i da się zastosować w większości terapii leczenia bólu, to istnieją przypadki, gdzie warto zaopatrzyć się w urządzenie specjalizowane do określonego rodzaju bólu. Nie trzeba się wówczas martwić wyborem, czy odpowiednim ustawieniem programu. Również budowa takiego aparatu jest dostosowana do okoliczności stosowania. Można tu wyróżnić dwa rodzaje takich aparatów:

Elektrostymulatory wielofunkcyjne

Istnieje wiele modeli elektrostymulatorów, gdzie stymulacja TENS jest tylko jednym z rodzajów stymulacji do wyboru. Najczęściej spotyka się tu aparaty oferujące dwa rodzaje stymulacji TENS+EMS, gdzie EMS oznacza elektrostymulację nerwowo-mięśniową. Warto rozważyć zatem zakup aparatu bardziej wszechstronnego, który będzie wykorzystywany nie tylko do uśmierzania bólu albo który pozwoli na ograniczenie dolegliwości bólowych niekoniecznie za pomocą tylko stymulacji TENS.

Wartym polecenia jest tutaj wielofunkcyjny elektrostymulator FlexiStim, który oferuje aż cztery rodzaje stymulacji, oprócz TENS i EMS jeszcze dodatkowo mikroprądy oraz prądy interferencyjne.