Jaki wybrać elektrostymulator?

Od kilku lat rośnie popularność fizjoterapii wykonywanej w warunkach domowych. Za pomocą małych, podręcznych aparatów można z powodzeniem wykonywać zabiegi lecznicze samodzielnie w domu. Z punktu widzenia pacjenta oznacza to nie tylko większą wygodę, ale przede wszystkim możliwość stosowania terapii bez ograniczeń czasowych, co ma istotny wpływ na postępy w leczeniu. W większości przypadków mamy tu do czynienia z elektrostymulatorami, czyli urządzeniami medycznymi wykorzystującymi lecznicze właściwości prądu elektrycznego. Nie zawsze wiemy jednak, jaki rodzaj elektrostymulatora wybrać, a trzeba zaznaczyć, że każdy rodzaj elektrostymulacji stosowany we współczesnej fizjoterapii posiada odmienny charakter działania i wykorzystuje zupełnie odmienne mechanizmy ludzkiej fizjologii.

Przed zakupem elektrostymulatora powinniśmy zadać sobie przede wszystkim pytanie, jaki problem chcemy rozwiązać? Poniższy schemat pokazuje powiązanie ogólnych rodzajów dolegliwości chorobowych z różnymi rodzajami elektrostymulacji z zaznaczeniem (wielkość prostokąta), które elektrostymulacje są najbardziej odpowiednim rozwiązaniem dla danego problemu, a które są rozwiązaniem pomocniczym.

Jaki wybrać elektrostymulator?

W poniższej tabelce wyjaśnione zostały symbole poszczególnych rodzajów stymulacji elektrycznej wraz z podaniem linków do stron dokładnie opisujących dany rodzaj elektrostymulacji.

Rodzaj elektrostymulacji Oddziaływanie
Elektrostymulacja TENS Przeciwbólowa TENS Na nerwy czuciowe. Tylko objawowo.
Elektrostymulacja interferencyjna Prądy interferencyjne Na tkanki głębokie.
Mikroprądy Mikroprądy (MET/MIC) Na poziomie komórkowym poniżej progu pobudzenia.
Elektrostymulacja nerwowo-mięśniowa EMS Nerwowo-mięśniowa Na mięśnie i nerwy motoryczne.
Elektrostymulacja wysokonapięciowa Wysokonapięciowa Na różne rodzaje tkanek do pewnej głębokości.
Jonoforeza Jonoforeza Aplikacja leków poprzez skórę
Mięśnie odnerwione Mięśnie odnerwione Na mięśnie odnerwione
Prądy Kotza (rosyjskie) Prądy Kotza (rosyjskie) Na mięśnie

Kilka uwag:

  • W przypadku dolegliwości bólowych, podstawowym rodzajem stymulacji jest TENS, który działa jednak typowo objawowo, tzn. ogranicza odczuwanie bólu, ale nie leczy przyczyn bólu. Wspomagająco można stosować wtedy inne rodzaje prądów (INF, MIK, czy EWN), które stymulują w pewnym stopniu również leczenie przyczyn bólu.
  • Elektrostymulacja nerwowo-mięśniowa (EMS) ma zastosowania wykraczające poza działanie typowo medyczne. Może być stosowana wspomagająco przez sportowców przy treningach sportowych i rozbudowie mięśni. Skurcze mięśniowe wymuszane impulsami elektrycznymi mogą przybierać charakter masażu ciała, który rozluźnia mięśnie, poprawia samopoczucie, czy poprawia urodę skóry.
  • Przy stosowaniu elektrostymulacji zaleca się konsultację z lekarzem lub fizjoterapeutą. Niektóre rodzaje terapii wymagają szczegółowej wiedzy w zakresie ustawienia parametrów stymulacji i rozmieszczenia elektrod. Należy również przestrzegać przeciwwskazań do elektrostymulacji (np. padaczka, rozrusznik serca). Przed użyciem elektrostymulatora należy bezwzględnie przeczytać instrukcję obsługi.

Zestawienie elektrostymulatorów

Poniższa tabela prezentuje różne modele aparatów do elektrostymulacji oraz oferowane rodzaje elektrostymulacji. Kolumna "Zas." pokazuje możliwość podłączenia elektrostymulatora do zasilania lub możliwość doładowania za pomocą ładowarki (w zależności od modelu). Kolumna "LK" pokazuje liczbę kanałów stymulacji.

Model Elektrostymulacja TENS Elektrostymulacja interferencyjna Mikroprądy Elektrostymulacja nerwowo-mięśniowa Elektrostymulacja wysokonapięciowa Jonoforeza Zas. LK
SaneoTENS Tak             2
BMLS BioStim M7 Tak             2
BMLS Impulse D5 Tak             2
TensCare TOUCH TENS Tak             2
TensCare iTouch EASY Tak             2
TensCare iTouch PLUS Tak             2
Tenscare Perfect TENS Tak             2
TensCare OVA+ TakBM           Tak 1
BMLS BioStim NMS2       Tak       2
BMLS Impulse EMS D7       Tak       2
Everyway EM-2400       TakNTM       1
Tenscare ELISE       TakNTM     Tak 1
Tenscare VIVA       TakNTM       1
Tenscare SURE PRO Tak     TakNTM     Tak 2
BMLS BioStim INF   Tak           2
BMLS GV350         Tak     2
TensCare SPORTS TENS 2 Tak     Tak     Tak 2
SaneoSPORT Tak     Tak       2
SaneoVITAL Tak     Tak       2
MediHighTec MH8200P TakBP     Tak       2
GLOBUS SlimFit Tak     Tak3S     Tak 4
BMLS QuadStar II Tak Tak   Tak     Tak 4
Tenscare Flexistim Tak Tak Tak Tak     Tak 2
BMLS QuadStar Elite Tak Tak   Tak Tak   Tak 4
GLOBUS ACTIVA 700 Tak   Tak Tak3S     Tak 4
GLOBUS TRIATHLON Tak   Tak Tak3S   Tak Tak 4
GLOBUS GENESY 600 *) Tak   Tak Tak3S   Tak Tak 4
GLOBUS GENESY 3000 **) Tak Tak Tak Tak   Tak Tak 4

Objaśnienia:
BM - dedykowany na bóle miesiączkowe
BP - zawiera programy na bóle okołoporodowe
NTM - dedykowane programy na nietrzymanie moczu (sonda dopochwowa w komplecie)

3S - posiada dodatkową funkcję szeregowej stymulacji sekwencyjnej

*) - plus stymulacja mięśni odnerwionych (MO)
**) - plus stymulacja mięśni odnerwionych (MO) z diagnostyką i prądy Kotza (PK)


Jak widzimy, najbardziej popularnym na rynku rodzajem elektrostymulacji jest TENS oraz EMS lub TENS/EMS w jednym urządzeniu.
Urządzeniem oferującym największą liczbę rodzajów stymulacji w stosunku do ceny jest aparat Flexistim, dedykowany do zaawansowanych terapii przeciwbólowych, ale oferujący również spore możliwości stymulacji EMS.

Na odrębną uwagę zasługują 4-kanałowe aparaty włoskiej firmy GLOBUS, które posiadają bardzo rozbudowane funkcje oraz liczne gotowe programy. W tabeli pomięte zostały specjalistyczne modele firmy GLOBUS dedykowane do wybranych dyscyplin sportowych.

Co jeszcze warto wziąć pod uwagę?

  • Zasilanie - większość elektrostymulatorów do zastosowań domowych zasilana jest bateryjnie, co jest naturalne dla urządzeń przenośnych. Czas pracy na bateriach pozwala na kilkugodzinną stymulację, co zależy oczywiście od stosowanej intensywności stymulacji (natężenie prądu). Niektóre modele zasilane są poprzez wbudowany akumulator, który zawsze można podładować za pomocą dostarczonej wraz z urządzeniem ładowarki. Inne modele, jak Flexistim posiadają natomiast możliwość zasilania poprzez zasilacz sieciowy, który zastępuje zasilanie bateryjne, przy czym praca na bateriach jest oczywiście również możliwa. Oba w/w rozwiązania można wziąć pod uwagę, gdy nastawiamy się na intensywne korzystanie z elektrostymulatora i chcemy zaoszczędzić na kosztach dokupywania baterii. Pewnym minusem ładowalnych akumulatorów jest jedynie mniejsza pojemność (krótszy czas pracy) w porównaniu z bateriami.
  • Liczba kanałów - większość domowych elektrostymulatorów posiada dwa kanały stymulacji, co w większości przypadków jest zupełnie wystarczające. Oznacza to możliwość stymulowania jednocześnie dwóch obszarów ciała (po dwie elektrody na każdy obszar). Stosowanie większej ilości kanałów jest raczej kłopotliwe, choć może być przydatne przy bardziej zaawansowanych terapiach lub w zaawansowanym treningu sportowym EMS wielu grup mięśniowych (funkcja 3S). Jedynie w przypadku prądów interferencyjnych (INF), dwa kanały są niezbędne, aby uzyskać efekt interferencji dwóch sygnałów prądowych. W przypadku elektrostymulatorów specjalistycznych EMS, np. do ćwiczenia mięśni Kegla, na ogół wystarcza jeden kanał stymulacji (jedna sonda dopochwowa lub rektalna). 
  • Parametry stymulacji - określają różne właściwości prądu elektrycznego, jak np. częstotliwość, czy szerokość impulsów. Im większy zakres zmian parametrów, tym lepiej.
  • Programy stymulacji - program, to inaczej zestaw parametrów stymulacji zastosowane w ramach danego zabiegu. Elektrostymulatory mogą posiadać programy fabryczne (dedykowane), gdzie nie ma możliwości zmiany parametrów poza intensywnością stymulacji i czasem zabiegu lub/i programy manualne (własne), gdzie parametry można ustawiać dowolnie przy każdym zabiegu lub raz ustawić i zapamiętać na jakiś czas, co w opisach nazywane jest czasami wzorcem stymulacji. Większość aparatów posiada na ogół oba rodzaje programów. Możliwość dowolnej zmiany parametrów w programach manualnych jest oczywiście bardzo przydatne. Z drugiej strony, programy fabryczne są cenne dla osób, które chcą się zdać na gotowe i sprawdzone ustawienia parametrów.